Корисна алатка за цртање на скици на екрани

Оваа алатка, Balsamiq Mockups, ја препорачаа во последниот (интернет) број на Linux Magazine, па решив да ја пробам. Служи за цртање на скици (прототипи) на екрани за внос, наместо да чкрткаме по whiteboard или хартија. Во споменатиот Linux Magazine ја нарекуваат „Pencil and Paper 2.0“. Лесно се учи и употребува (погледнете го видеото на сајтот). При инсталацијата на самата програма, се инсталира и Adobe Air. Но, баш поради тоа, работи на сите (битни) оперативни системи: Linux, OSX, Windows ...
Еве и една слика на еден екран за внос на комитент, извезена во png формат (ова е вградена опција). Ја направив за 10-тина минути (не ги исцртав баш сите полиња, но ионака служи само како потсетник). Сликата овде е во намалена резолуција, инаку застанува на А4 формат.
Сите цртежи можат да се снимат и да се отвораат подоцна, а - како што споменав - можен е и извоз во png формат. Вградени се многу widgets за поуспешно прикажување на саканиот екран, а овозможен е и full-screen приказ ако треба цртежите да ги прикажете на клиент или на колегите. За скицата да биде пореална, можат да се внесат и сопствени податоци во лабелита, полињата, па дури и листите и гридовите, како што направив јас.
Мислам дека може да биде корисна. Алатката не е многу скапа, 79$.

Читајте повеќе

Медиумски воини

„Писма од читатели во кои се величи работата на Владата и се плука по опозицијата во последно време масовно стигнуваат на интернет-адресите на медиумите. Некои од писмата се потпишани, на други стои „ваш редовен читател“. Ретко има контакт-адреса или телефонски број, како што обично прават читателите кога сакаат нивното писмо да биде објавено бидејќи медиумите ги проверуваат податоците. Ако некој и оставил телефонски број, бројот не може да се повика.“ - објави Нова Македонија во својот текст „Проработеа фабриките за писма од читатели“.

Иако сите политички страни веројатно имаат слична пракса, сепак може лесно да се направи разлика помеѓу „литерарните обиди“ на виртуелните лепачи на плакати на вмро-овците и оние на сдсм-овците.
На пример, наместо вулгарните, очигледни фалсификати на вмро, неодамна се појави новиот блог на Бранко Героски, очигледно со граѓанска, интелектуална, лево ориентирана и (во недостаток на подобар израз) „одговорна“ ориентација.
Додека кај првите, во блоговите се нашлапани со безвезни слики, знамиња, борбени повици, овие вториве имаат многу подефиниран, дизајниран и културен израз. Дури и блогот на претседателскиот кандидат Ѓорге Иванов се вклопува во, благо речено, сељачкиот ликовен израз на вмро.
Не дека тоа им помогна на сдсм-овците на минатите и предминатите избори.
Сепак, оваа слика тоа е одраз на интелектуалното и граѓанското ниво на македонските граѓани. Со други зборови, 80% од нашите драги сограѓани, во нормални земји не би ги пуштиле на улица, само на нива или на копање канали (како што и им прават во традиционалните македонски „јабани“).
Администраторите, уредниците и модераторите треба да внимаваат и да не допуштаат испади од било која страна.
Тоа деновиве му се случува на Кајмакот, кој е преплавен од спамирање на гадинки од вмро-овците. „Нападот“ е очигледно концентриран, договорен и оркестриран, бидејќи се појавија повеќе спамери одеднаш.
Паралелно, се појавија и многу „антички“, „Македонија-до-Токио“, „да-живее-тодор-александров“ и слични блогови, што исто така зборува за кујни и кувари.

Читајте повеќе

Одржан состанокот за информатика во образованието

Во мојот претходен пост, ги наведов тезите со кои требаше да настапиме на состанокот (поточно, деловниот ручек) со министрите за информатика и за образование, Иво Ивановски и Петар Стојановски.
Текстот кој го објавив, во скоро неизменета форма (само со пропратно писмо), им го испратив на двајцата министри, во обид да им ги предочам нашите ставови пред да почнеме да дискутираме, а со самото тоа, дискусијата да биде пофокусирана и поефикасна.
Како што беше и предвидено, ручекот бидна.


[Кликнете на „Читај повеќе“ за да прочитате како помина...]

За жал, поради неодложни приватни обврски, во последен момент го откажав моето учество. Сепак, беа присутни повеќе од 25 претставници од ИКТ комората, на чело со заменикот претседател, г-дин Саша Огненовски, од „ФорНет Компјутерс“ - Скопје.
Се разбира, следниот ден се сретнавме со Саша и веднаш го прашав како поминале. Според она што ми го кажа, министрите, практично од збор до збор ги повториле нашите „тези“ и ги претставиле како своја политика. Што не е лошо, изгледа дека сме ја погодиле работата. Или тие не размислиле доволно за свои предлози.
И така, фино си ручале, се сложиле за сè, и си заминале.

*

И сè би било во ред, да не беше изјавата на министерот Стојановски која ја видов на телевизија, а која ја дал за време на настанот. Имено, министерот изјави дека на училиштата им е „наложено“ да почнат со примена на компјутерите во наставата уште од средината на оваа недела. Како да сме во Русија во 1930, па петолетката мора да се оствари, бидејќи така e „наложено“ одозгора.
Како тоа да почнат, наш министре? Со кој софтвер, со која обука, со која поддршка? Што им обезбеди вашето министерство, какви услови? Како очекувате наставниците да ви бидат лојални, кога претходниот месец им ја расплакавте мамата мамина, за време на штрајкот? Сигурен сте дека тие луѓе, кои безмалку ги прогласивте за криминалци, сега ќе „гинат“ за да го обелат образот на министерството?

*

Катастрофата која започна уште пред објавувањето на несреќниот тендер за 100.000 компјутери, со редица на особено лоши, неразмислени и избрзани одлуки. Нив, и јас како поединец, и како ИКТ комора, опширно и аргументирано ги критикувавме и побивавме. Кога ќе размислам подобро, и ако баш се запнеме да лоцираме вина, тогаш таа е директно кај Министерството за образование. Мислам дека г-дин Иво Ивановски е прилично „наместен“ во целата ситуација, да биде „дежурен виновник“, само затоа што е „компјутерџија“. Целиот калабалак, или барем 90% од него, го организира и спроведува Министерството за образование, со минатиот и сегашниов министер на чело. Колку да се знае.

Читајте повеќе

Претстоечки состанок со министрите

На 21 јануари 2009, во х. Александар Палас ќе имаме средба со министрите за информатичко општество и за образование, како и со други функционери од овие институции.
Еве ги нашите (на ИКТ комората) тези за разговорот, чија тема е Едукативни содржини во образованието.
Се надевам дека ќе прифатат да зборуваме за ова. Ќе видиме како ќе помине, па ќе известам натаму...
[Кликнете на „Читај повеќе“ за да ги видите тезите...]

1. Предлагаме апликациите за образовни потреби да не се набавуваат од конкретна компанија со која ќе се склучи договор, туку процесот да биде посличен на оној со кој се избираат учебници. Тоа значи да биде објавен конкурс за набавка (тендер), но од понудените решенија да биде избрано најдоброто.
Се разбира, претходно треба да се објават стандарди според кои ќе мора да биде изработен софтверот, да биде составена рецензентска комисија (составена од претставници од образованието, но и од ИТ компаниите), итн.
Исто така, сметаме дека апликациите не треба да се набавуваат строго од компании, туку да можат да учествуваат и независни автори или група на автори.
Со вакво постапување, ќе може да се добие поголем квалитет на изработените решенија, поради објективната и транспарентната конкуренција.

2. Изработените програмски решенија мора да бидат проследени со вградени системи за помош за наставниците и учениците, а истите да бидат поставени и он-лајн, на званичен сајт на Министерството за образование. Системот за помош мора да биде дел од процесот на рецензија и да биде оценуван и неговиот квалитет. Се разбира, мора да биде мулти-лингвален.

3. После прифаќањето на одредено апликативно решение во образовниот процес, тоа веднаш би требало да биде ставено во public domain, и да биде слободно за преземање од интернет. Исто така, можеби вреди да се размисли понудените решенија за иста тема да бидат рангирани, па така неизбраните решенија сепак на некој начин да бидат достапни до корисниците како незванични и незадолжителни материјали.

4. Од особена важност е во програмските решенија да се употребуваат соодветни информатички изрази. Бидејќи знаеме дека во тек е изработка на лексикон на ИТ изрази, можеби треба да се причека прво тој да биде утврден, па потоа да се објавуваат конкурсите за програмски решенија.
Што се однесува до лексиконот, а и воопшто, процесот на преведување на постоечките информатички содржини, сметаме дека јавноста е недоволно вклучена и дека процесот мора да биде многу потранспарентен. Имено, потребно е да се воспостави јавно достапен сајт на кој ќе биде поставена досега сработеното, а притоа да се овозможи јавноста да може да дава свои предлози и придонеси. Процесот треба да биде модериран, можеби на начин сличен како кај Википедија, за да се обезбеди фокусирање на проблематиката.

5. Во продолжение, што се однесува до процесот на преведување на системски софтвер и странски апликации (оперативни системи, интернет пребарувачи, офис пакети и сл.), сметаме дека начинот кој досега е спроведуван во соработка со USAID е сосема погрешен и контра-продуктивен.
Грешката, според наше согледување, се состои во тоа што на овој процес му е пријдено слично како на процесот на преведување на книги и слични материјали. Не е земено предвид дека софтверот е материја која постојано се надградува, постојано се издаваат нови верзии, па преводот – во еден вака статично поставен процес – брзо застарува.
Државата мора да размисли и да воспостави само-одржувачки процес на преведување на овие содржини, со употреба на волонтери и пошироката јавност. Ваков систем веќе има воспоставено во Слободен софтвер Македонија, впрочем, и сегашните преводи доаѓаат од таму.
Државата треба да воспостави (можеби и платени) координатори на преведувачките групи, финансиски и организациски да ги поддржи при секоја новоиздадена верзија и со тоа да обезбеди континуитет во преведувањето.
Објавувањето на нов тендер за превод при секоја нова верзија е сосема спротивнона духот на софтверот и неговата динамика на издавање.

6. Следна точка е безбедноста на компјутерските мрежи во училиштата и заштита на учениците од несоодветни содржини на Интернет. Сметаме дека досега воопшто не е обрнато внимание на оваа проблематика, и школските компјутерски мрежи се изложени директно на Интернет. Нема никакви firewall заштити, заштита од малициозни програми, а особено нема филтрирање на содржините од, на пример, порнографски содржини, сајтови на кои се шири омраза, сајтови со пиратирани содржини (музика, филмови, софтвер), а тука треба да свклучат и сајтови кои не се дел од општо-образовниот процес.
Држават мора да воспостави стандарди за решавање на овие проблеми и тие да бидат ригоросно спроведувани во секое училиште.

7. За крај, би сакале да го изразиме своето незадоволство од тоа како се водат овие проекти за имплементација на информатичката опрема и наставните содржини. Сметаме дека многу од нашите стручни укажувања не се земаат предвид, а поради нивното игнорирање се направени многу грешки кои сега тешко се поправаат и чинат многу пари, а изгубено е и драгоцено време во имплементацијата.
Ваквите собири се многу корисни за избегнување на вакви проблеми, секако, под услов државните институции да применуваат барем дел од нашите добронамерни совети, бидејќи не е спорно дека ИТ компаниите од Македонија, барем во овие прашања, имаат огромно знаење и стручност.

Читајте повеќе

Светската економија - црни прогнози за 2009

Секоја година, стратешкиот тим на Saxo Bank – виртуелна банка базирана во Данска, издава своја листа на 10 најлоши предвидувања на светските берзи и пазари. Во претходните години, нивните предвидувања се покажувале како точни во над 80% од случаите.
Нафатата со цена од 25$ за барел. Standard & Poor берзанскиот индекс ќе падне за 50% на вредност од 500 поени. Растот на БДП во Кина паѓа на нула. Односот на еврото со доларот паѓа на 0,95. Италија ја напушта евро-зоната. Ако овие предвидувања се остварат, тогаш економските услови драматично ќе се влошат во 2009. Сепак, главниот економист на банката, Дејвид Карсбол, има (некакво) утешување: „Добра работа е што, сè на сè, предвидуваме дека 2009 ќе биде пресвртна, бидејќи не може да биде полошо од ова“.

[Кликнете на „Читај повеќе“ за да ги видите предвидувањата...]

Предвидувањата во целост:

1. Во Иран ќе има големи социјални нереди, бидејќи ниските цени на нафтата значат дека владата нема да биде во состојба да ги обезбеди основните потреби на државата и нејзините жители.
2. Цената на суровата нафта ќе падне на 25$, како резултат на најголемата контракција на економијата уште од времето на големата Депресија.
3. Индексот S&P ќе падне за 50%, на 500 поени, поради намалените профити, намалувањето на вредноста на домовите и растечката цена на капиталот во корпоративниот сектор.
4. Европската Унија најверојатно ќе почне да ги казнува земјите-членки со преголем државен буџетски дефицит, а Италија ќе ги оствари заканите дека сосема ќе ја напушти евро-зоната.
5. Односот помеѓу Австралискиот долар и Јапонскиот јен ќе падне на 40. Опаѓањето на вредностите на пазарот на стоки ќе ја зафати австралиската економија.
6. Односот на еврото со американскиот долар ќе падне на 0,95, а потоа ќе порасне на 1,30 поради тоа што билансите на европските банки се под голем притисок заради преголемо изложување кон потклекнатите Источно-европски пазари и внатре-европски економски тензии.
7. Кинескиот БДП ќе падне на нула. Извозно ориентираните сектори на Кинеската економија значително ќе страдаат од економскиот слободен пад во кој се наоѓа глобалната трговија на стоки, особено онаа во САД.
8. Неколку од Источно-европските валути кои се потполно поврзани или полу-поврзани со еврото ќе бидат под зголемен притисок поради значителниот одлив на капитал во 2009.
9. CRB индексот на Ројтерс/Џефрис ќе падне на 30% од сегашната вредност. Балонот на пазарот на стока пука, со шпекулативни вишоци кои се толку големи, што ја искривуваат статистиката на понуда и побарувачка.
10. Во 2009 ќе се појават првите азиски валути кои ќе се поврзат со Кинескиот јуан. Азиските економии сè повеќе ќе се свртуваат кон Кина за изнаоѓање на нови трговски партнери и ќе ја намалуваат сегашната САД-центрична агенда.

Дејвид Карсбол, Раководителот на стратегии во Саксо Банката, коментира:
„Не е претерано да се каже дека ова е најлошата економска криза воопшто. За жал, ние досега бевме сосема прецизни во скоро сите предвидувања од минатата година. Она што тогаш беше навидум претерано, сега е вообичаено“, вели Карсбол.
„Во година кога пазарите и економиите флуктуираа пошироко од било кога, ништо не изгледа неверојатно или невообичаено. Веруваме дека 2009 ќе биде исто толку непредвидлива и ги направивме десетте претерани предвидувања, фокусирајќи се пред сè на она што може да им се случи на светските индекси и валути.“.
„Во 2008, предвидовме дека индексот S&P ќе падне за 25%, а тој падна многу повеќе од тоа, цените на нафтата стигнаа многу блиску до предвидените 175$, а растот на економијата на Велика Британија се сврте во негативен. Којзнае кои од нашите предвидувања ќе се покажат како точни, но судејќи по претходните години, некои од нив сигурно ќе се остварат“, додаде тој.

Читајте повеќе

Убавините на Македонија

Ова е погледот од терасата на мојата викендичка во Претор, на Преспанското Езеро. Питомина, езерски мир, Галичица и бескрајно небо.
Одморање на душата и полнење со енергија...


... И уште една слика од април 2008, со мојот син - Петар.

Читајте повеќе

Проблеми со каше во Firefox

Бидејќи сум web developer, во процесот на програмирање постојано ја препрочитувам страницата на која моментално работам. Се разбира, сакам во моментот да ги видам и најмалите промени кои сум ги направил. Затоа, кашето (cache) треба постојано да ми биде исклучено.
Ех, сега, Firefox во контролниот панел нема експлицитен switch за негово исклучување, туку само можност да се наведе колку простор на дискот може да се користи за кашето. И ако мислите дека е доволно да се стави нула - грешите!.
Ако вредноста на кашето се стави на нула, тогаш FF не може да ги инсталира екстензиите, очигледно треба да ги кашира па да ги инсталира. Не помага ни некоја мала вредност (пробано), затоа што, иако во почетокот се` изгледа во ред, по извесно време почнуваат проблеми, навидум „одникаде“ - нешто што работело беспрекорно, сега одеднаш „пука“.
Проблемот со каширање е најочигледен при програмирање во JavaScirpt и CSS. Честопати не помага ни Ctrl+F5 или Ctrl+Shift+R комбинацијата.
Решението со исклучувањето на кашето лежи во поставувањето на FF системското поставување browser.cache.disk.enable на false.
Ова може да се направи или преку about:config, или, ако имате инсталирано Web Developer Toolbar, со избирање на disable cache (прво од лево).
И, потоа сите проблеми ги снемува.

Читајте повеќе

Олимписки BSOD

Што да се каже - употребувајте Windows!
Среќа што тој кинезот не падна сосе пламенот кога се појави BSOD-от.

Читајте повеќе

Одлична addEvent() функција

Можноста за додавање на случки (events) е една од клучните за да се постигне добар и функционален кориснички интерфејс.
Очигледно,еден од начините е случките да се „прилепат“ уште во самиот HTML код, но тоа одзема голем дел од прегледноста на кодот, бидејќи тие (случките) се обработуваат во JavaScript делот на апликацијата, освен кога се работи за тривијални случаи.
Натаму, сите прегледувачи не работат на ист начин во обработката на случките, а особено не ги дефинираат на ист начин. Не можам а да не го споменам Internet Explorer, особено верзиите 6 и подолу (но, и седумката е лоша), кој нема вградено добро „чистење“ на меморијата, па при поинтензивни апликации се зафаќа многу меморија која не можа да се добие назад.
После подолго експериментирање, ја пронајдов и (малку) ја прилагодив функцијата направена од Dustin Diaz, кој од своја страна се базирал на трудот на John Resig (да, тој Џон Ресиг, од jQuery).
Оваа функција е потполно компатибилна со сите прелистувачи, грациозно деградира на постарите верзии (без грешки), го одржува that клучниот збор недопрен и не предизвикува „протекување“ на меморијата кај IE (memory leaks).
Всушност, се состои од три функции од кои првата е за залепување на обработувачи на случки (event handlers), втората за откачување на обработувачите, а третата се повикува при гасење на прозорецот на прегледувачот за да се изврши чистење (flush) на обработувачите и со тоа да се избегнат непријатните течења на меморијата.
EventCache функцијата оригинално е напишана од Mark Wubben.
Внимание! Функцијата се повикува без 'on' во вториот параметар.
На пример: addEvent(tab1, 'click', tab1_click); //Не е 'onclick'
Значи, еве го кодот:

function addEvent( obj, type, fn ) {
  if (obj.addEventListener) {
     obj.addEventListener( type, fn, false );
     EventCache.add(obj, type, fn);
  }
  else if (obj.attachEvent) {
     obj["e"+type+fn] = fn;
     obj[type+fn] = function() { obj["e"+type+fn]( window.event ); }
     obj.attachEvent( "on"+type, obj[type+fn] );
     EventCache.add(obj, type, fn);
  }
  else {
     obj["on"+type] = obj["e"+type+fn];
  }
}

function removeEvent( obj, type, fn ) {
  if ( obj.detachEvent ) {
     obj.detachEvent( 'on'+type, obj[type+fn] );
     obj[type+fn] = null;
  }
  else {
     obj.removeEventListener( type, fn, false );
  }
}

var EventCache = function(){
  var listEvents = [];
  return {
     listEvents : listEvents,
     add : function(node, sEventName, fHandler){
        listEvents.push(arguments);
     },
     flush : function(){
        var i, item;
        for(i = listEvents.length - 1; i >= 0; i = i - 1){
           item = listEvents[i];
           if(item[0].removeEventListener){
              item[0].removeEventListener(item[1], item[2], item[3]);
           };
           if(item[1].substring(0, 2) != "on"){
              item[1] = "on" + item[1];
           };
           if(item[0].detachEvent){
              item[0].detachEvent(item[1], item[2]);
           };
           item[0][item[1]] = null;
        };
     }
  };
}();
addEvent(window,'unload',EventCache.flush);

Кодот е со CC-GNU LPGL лиценца, според желбата на Дастин Дијаз.

Читајте повеќе

JavaScript: Објектно ориентирани модули (отприлика)

Објектно ориентираните модули во JavaScript (првпат идентифицирани од Douglas Crockford), го користат фактот дека JS има само еден вид на опфат на променливите: функционален опфат.
Заборавете ги блоковите или било која друга техника за разрешување на опфатот која можеби ви е позната од другите програмски јазици – во JS тоа не постои.
JS ви дозволува да креирате функции како дел од други функции (т.е. да ги вгнездувате), па оттука следува дека и опфатот на функциите е исто така вгнезден. Секоја вгнездена функција може да види сè во нејзиниот родител-функција, и така натаму, нагоре по дрвото на родителски односи.
Добро, но зошто е ова важно? JavaScript јазикот има голем недостаток (или е намерно својство?) во тоа што нема никаков вид на PPP (public, private, protected) функционалност. Сè е public – јавно. Па како тогаш да се постигне барем некакво употребливо ниво на енкапсулација? Нели е тоа (енкапсулацијата) основна точка во програмерската филозофија: „отворено за проширување, затворено за модификација“?
Едно од можните решенија за овој проблем се објектно ориентираните модули.

MojObjekt = function() {

    var moePrivatnoPole;

    function mojPrivatenMetod(nekakvaVrednost) {
        // Ova se narekuva "closure"
        moePrivatnoPole = nekakvaVrednost;

        // Dodeluvanje na privatna promenliva na javna promenliva
        javno.moeJavnoPole = moePrivatnoPole; 

        return "Jas sum privaten metod";
    }

    /*
     * Ovde se definira javniot interfejs na objektot
     * so upotreba na malku JS magija: object literal
     */
    var javno = {
        moeJavnoPole: null,

        mojJavenMetod: function() {
            return "Zdravo na site!";
        },

        mojPrivatenMetodWrapper: function(nekakvaVrednost) {
            // Povikuvanje na privaten/skrien metod
            mojPrivatenMetod(nekakvaVrednost);
        }
    }

    // Ovde ja prepokrivame povratnata vrednost na konstruktorot
    // so nasiot objekt od javniot interfejs
    return javno;

}

var obj = new MojObjekt(); // Vospostavuvanje na nov objekt
obj.mojPrivatenMetod();    // Ova ne raboti, bidejki e privatno/skrieno
obj.mojJavenMetod();       // Raboti!

Според Technophiliac.

Читајте повеќе

Може да ни се случи и нам!

Иако се опирав, нема каде, морам да напишам нешто за „случајот Заев“.
Низ блогосферата се појави голем револт, а скоро веднаш се појавија и такви кои се прашуваат (дури и тврдат) дека се работи за криминалец и дека е уапсен со причина.

Значи, не верувам дека некој од (нормалните) дискутанти, а почнувајќи од мене самиот, вели дека Заев е невин. Тоа ќе го докаже судот. Невин е додека не се докаже спротивно (пресумпција на невиност, нели?).
Она од што, барем јас, се згрозувам е *начинот* на кој тој е уапсен и „процесиран“.
Прво, Котевски пушта дегутантни СМС пораки до новинарите (кои се посебна приказна) дека ќе биде уапсен, за да се направи циркусот.
Потоа, во „холивудски“ стил, на сред пат, со чкрипење на гуми и вртење со „рачна“, како да тргнал да бега некаде, Заев е уапсен и е донесен пред судот каде што веќе го чекаат камерите и почнува целиот калабалак.
На крај, пред тие што протестираат (на што имаат демократско право, без оглед дали е виновен или не) се поставени полициски кордони вооружени со „долги цевки“, што е надвор од памет и што е пракса само во Тибет. Тоа, немам сомнеж, е направено намерно - за додатно да се испровоцира масата за да може шупакот Латас да „соопштува“ како биле насилни.

Да наведам само неколку спротивни случаи:

• Агим Красниќи не го апсеа затоа што „немало услови“.
• Ламбе Арнаудов, „не бил достапен“, иако заедно го „мочале кучето“ со премиерот секое сабајле пред зграда, за на крај да го „уапсат“ - дома (после напорна детективска работа, претпоставувам)!
• Оној моронот Лека исто така не го апсеа.
• За Рефет Елмази (клоцачот) „нема докази“.
• За ЛуБББчо Георгиевски, исто така (а има неколку кривични пријави против него).
• Борис Стојменов, идиотот кој ја потпиша Окта, потпаѓа под истото одделение за организиран криминал како и Заев.

И јас не ги сакам политичарите, и сметам дека треба да добијат двојни казни баш затоа што се политичари, носители на јавни функции и ги изневериле граѓаните, но страшното во целава работа е тоа што ВАКВО НЕШТО МОЖЕ ДА МУ СЕ СЛУЧИ НА БИЛО КОЈ - не само на политичките противници!
Само што, тогаш, нема да има кој да протестира, и истражниот судија нема - под притисок на јавноста - да не пушти да се браниме од слобода. Ќе кењаме у кофа во заедничка ќелија во Шутка со уште 30 други.

И - спротивно на тоа што го мислат дежурните критизери кои веднаш ќе ме прогласат за предавник - тоа може да им се случи и ним.
Можеби не од оваа власт, но од некоја следна, ако живееме во тоталитаризам и авторитаризам, никој не е безбеден.

Читајте повеќе

Македонско новинарство

Истражувачкото новинарство во Македонија е на толку ниско ниво, што всушност и не постои.

Иако има квази-обиди по телевизиите (А1: Код и Ефтов на Канал5) да
направат нешто, капацитетот на новинарите е многу низок, па испаѓа
повеќе дезинформација и озборување отколку вистинско навлегување во
суштината на работите.

На пример, сигурен начин да ви се објави некакво соопштение, е до
медиумите да доставите готов текст, во облик како што би го напишале
тие самите, бидејќи не сакаат да се измачат да го напишат. Во
електронска форма, се разбира, за да направат copy/paste. Соопштението
ќе ви биде објавено без никаков критички осврт или барем проста
проверка дали е вистинито.

Многу бука се крена околу наградата на Светска банка за Македонија (мислев дека награди се врачуваат до трето место, но ете) или првото место на Битола за бизнис-клима во Југоисточна Европа (каква бизнис-клима, богати).
Овие квази-награди кои ги добива државава не вредат ни колку хартијата
на која се испечатени. Постојат нивни пандани и за компаниите: Јас
добивам две до три понуди годишно да ми врачат некаква награда дека сме
успешна компанија, а името ми го извлекле од телефонски именик. Се
разбира, треба да ги подмирам трошоците, ситница - 5000 евра (толку
беше последното). После, ќе направам соопштение, ќе ми го објават и ќе
ја ставам статуетката во витрина.

Така тоа функционира.

Читајте повеќе

е-Трговија во Македонија - дел 2

Овој пост е всушност продолжение на моите претходни согледувања на состојбата на е-трговијата во Македонија.
Деновиве (јуни 2008), ИКТ комората организираше состанок на кој учествуваа претставници на банките во Македонија, како и претставник на Народната банка. Иако поканети, на состанокот не дојдоа претставниците на единствениот званично регистриран процесор на електронски трансакции во Македонија - CaSys.
Темата на овој состанок беше иницирање на соработката помеѓу ИТ компаниите и банките заради заживување на електронската трговија во нашата земја. Беше воспоставена работна група која ќе работи на идентификација на проблемите и начините да се решат. Бидејќи со состанокот претседавав јас, во можност сум од прва рака да изнесам некои од темите за кои се разговараше.

Започнавме така што на банките им ги пренесовме нашите желби колку е можно побрзо да ја оствариме соработката на овој план, бидејќи имаме голем притисок од нашите клиенти. Скоро и да нема ден а да не бидам контактиран од некој од моите корисници кој е подготвен да отвори „електронска продавница“. Бизнисот многу лесно ги „намирисува“ можностите за проширување, заштедата на пари која ја пружа ваквиот вид на трговија и релативната едноставност (барем во светот, ако сеуште не кај нас) и ниската инвестиција со која ова се постигнува.

Банките не се подготвени
Проблеми постојат, банките сеуште не се подготвени, а прашање е и дали ќе сакаат да инвестираат во овој вид на услуги, бидејќи, пред сè - потребни се вложувања од нивна страна за да можат технички, но и лиценцно да се опремат.
Имено, принципалите на кредитните картички кои тие ги застапуваат во Македонија (нпр. Мастеркард, Виза, итн.) бараат прилично големи средства за да им дозволат издавање на т.н. електронски POS-ови, т.е. извршување на трансакции со уплати преку интернет. Тука е и прашањето на техничка опременост на банките, воспоставување на можноста нивните авторизациски сервери да работат и со барања доставени преку интернет.
Состојбата со банкарството во Македонија е на такво ниво што банките, практично немаат конкуренција и слабо се заинтересирани да понудат нови продукти на своите корисници. Во моментов, побарувачката на пари од страна на населението и стопанството е далеку над понудата, па банките се чувствуваат комфорно и немаат поттик да создаваат нови начини за соработка - каква што е, на пример, понуда на трговски (merchant) акаунти на компаниите кои што сакаат да примаат уплати преку интернет.
Иако е добро што воопшто се појавија, почувствував извесна доза на недоверба и неподготвеност да се оди понатаму. Не им се даваат пари, па тоа е.
Исто така, мислам дека банките сметаат дека и кога евентуално би инвестирале, тоа нема да може да се исплати во догледно време. Од моја гледна точка, ова не е точно, затоа што дел од платниот промет сигурно ќе се префрли на ваков вид на работење, па во најлош случај нема да се изгуби на волуменот на прометот. А со можностите кои ги дава е-трговијата за лесно продавање и надвор од земјата, овој волумен само може да се зголеми.
Мора да се признае дека најголемиот број од трансакциите ќе биде од мала вредност, од неколку, до највеќе неколку стотини евра, но тоа би се надокнадило со зголемувањето на бројот на трансакции.

„Домашна“ верзија на е-трговијата
Една интересна идеја која може лесно и релативно брзо да се реализира, но која, за жал, може да функционира само за македонските државјани, е можноста да се искористи фактот што секој (или скоро секој) македонски државјанин има сопствена трансакциона сметка кај некоја од домашните банки. Нормално, и секоја македонска компанија има барем по една сметка во некоја од банките.
Исто така, банките се прилично опремени за електронски трансакции со овие сметки. Фирмите веќе поодамна можат да вршат трансакции од своите сметки преку услугите на електронскиот платен промет, а само сме на чекор и граѓаните да можат тоа истото да го прават (иако веќе и тоа постои, во форма на уплати на сметки за вода, струја и сл.).
Значи, а со ова се согласија и присутните банкари, не треба многу за да се овозможи електронско плаќање на внатрешно ниво, бидејќи, очигледно, странците кои сакаат да купуваат македонски производи и услуги немаат свои трансакциони сметки во нашите банки. Овие трансакции можат да бидат на две нивоа - business-to-customer (што би рекле - продажба „на мало“) и business-to-business, купопродажба помеѓу компании со директно плаќање на сајтот на продавачот.
Купувањето на пица или тонер преку интернет и не е така неможно во блиска иднина.

Вистинската работа
Но, овој начин на домашно затворени трансакции некако ја побива идејата за „демократичноста на е-трговијата“ - можноста и најситните трговци или производители да ги продаваат своите производи и услуги на било која точка на планетата. За тоа се потребни трансакции со кредитни картички.
За да се оствари ова - како што реков претходно - освен тоа што е потребно банките да добијат (купат) лиценца од своите принципали, тие треба и технички да се опремат: да им овозможат на своите авторизациски сервери за кредитни картички да процесираат барања доставени преку интернет (тоа се истите оние сервери кои и сега ги авторизираат вашите купувања во „продавниците од цигла“), а исто така и да овозможат на софтверските куќи „парчиња“ код за авторизација кој би го вградиле во електронските продавници на своите клиенти. Оваа технологија не е некоја вселенска филозофија, досега е употребена безброј пати во светот и не би требало да биде проблем ниту за банките ниту за софтверските компании.
Единствено, можеби, банките ќе треба додатно да вложат во „зацврстување“ на своите firewall-и и други безбедносни мерки за заштита на серверите. Хакерите никогаш не спијат.

Правна проблематика
Имаме активен закон за електронска трговија (PDF, „Сл. весник на РМ број 133“, се надевам дека линкот ќе работи), донесен кон крајот на 2007 година, но досега тој не е употребен „во живо“. Во неговата изработка учествувавме и ние од ИКТ комората, но сепак, мора да се испроба за да се види дали има проблеми.
Од друга страна, има и неколку формално-правни проблеми со други закони кои се одамна во употреба, особено во поглед на законската регулатива во случаи кога трговците (e-merchants) примаат уплати од странство за продадени стоки или услуги. Имено, за секоја ваква уплата, трговецот е должен пред Народната банка да поднесе потпишан договор од купувачот и фактура, што - очигледно - во електронски базираната трговија е практично невозможно.
Иако претставникот на НБРМ кој беше присутен на состанок не уверуваше дека овие пречки можат релативно лесно да се надминат, некако имам чувство дека ќе изникнат уште некои нови, досега неосознаени проблеми.

Исто така, би сакал да ги предупредам своите колеги од софтверските куќи да не им нудат на своите клиенти решенија со плаќања преку странски процесори какви што се PayPal и сличните, бидејќи тие трансакции се нелегални освен ако трговецот нема своја компанија во странство. А и тогаш, префрлањето на парите на домашна сметка е прилично комплицирано и поврзано со правни проблеми, но и со додатни трошоци за вршење на банкарски трансакции. Еден од проблемите, на пример, е како ќе се оправда продажбата на стока која излегла од Македонија, а е платена на странската сметка на претставништвото на трговецот? Нема директна набавно-продажна поврзаност. Прашање е и дали, и земјите во кои се претставништвата дозволуваат ваков вид на трансакции.
Знам дека некои домашни компании веќе влегувале во вакви авантури, но тоа што се провлекле под радарот на НБРМ не значи и дека се легални.

За крај, можам да заклучам дека има уште доста пат да се изоди за да се постигне целта.
Остана неистражено уште едно прашање, можеби и едно од клучните: колкава ќе биде провизијата на банките? Дали банките ќе ни станат „ортаци“ во електронските бизниси?
Но, како што рече еден од претставниците на банкарите, да причекаме прво да ги разрешиме предусловите, па потоа да преговараме за процентите.

Читајте повеќе

Груевски, за сè си крив

Во Македонија денес се пука, се тепа, гинат луѓе ... вистинска воена состојба.

Многу се загрижив за сопругата која е во изборната комисија на едно гласачко место. За жал, не успеав да ја убедам веднаш да го напушти и да си дојде дома, бидејќи е очигледно дека државата не може да заштити никого. Ме заболе за гласање, ме заболе за гласачки одбори. Само сакам семејството да ми е живо и здраво.

Како и што се очекуваше, Груевски со своите партиски војници - министри, братучеди-тајни полицајци и особено министерката за полиција (онаа што моча на ливче) не успеа да спроведе фер и безбедни избори.
Владата, на чело со Груевски, мораше поенергично да преземе мерки, и превентивни и оперативни. Никој не може да ме убеди дека не можеле да проценат кои се ризични места и локации, кои се терористите и тоа дека скоро со сигурност ќе пукаат. Па Агим-факинг-Красниќи требаше одамна да биде ликвидиран, пред сите „Змиски ока“ и други парадни полициски активности од кои се нагледавме минативе месеци и години.

Дали некој може да ми објасни како, и покрај најавеното „досега невидено полициско обезбедување“ успеале четворица Албанци со калашникови да влезат во едно избирачко место? Каде гледале полицајците? Играле табла?
И не можам да се оттргнам од впечатокот дека, всушност, Груевски со својата десничарска политика намерно ја турка земјата во состојба на нестабилност и на работ на граѓанска војна.

Ова го зборувам како граѓанин на Македонија, не како било каков политички активист. Ме заболе за партиите, не сум ниту од овие, ниту од оние. А треба да се загрижат сите оние кои сакаат да живеат во мир и просперитет.

За жал, настрадале и неколку невини гласачи кои случајно се нашле на изборното место, наивно верувајќи дека си ја вршат својата граѓанска обврска. И јас, будала еден, прееска се затерав да одам и да гласам. Никогаш повеќе, никогаш.

Наводно, на местата со инциденти се видени и поранешни високи полициски функционери - Албанци, кои очигледно дека се сè, освен граѓани кои порано имале некаква доверба да управуваат. Терористи.
Мислам, ништо друго и не можеше да се очекува од слаба влада и Албанski собири на кои единствено се зборуваат воинствени пароли, се пука, и се слават терористички организации како што е УЧК.

Голем дел од одговорноста има и политиката на Европската Унија која, како што пишував претходно, премногу долго ја држи Македонија во состојба на перманентни преговори, услови, дозволува некакви смрдени Грци да им диктираат што да прават и вечно воведува визни „олеснувања“...

NB: Во првата верзија на текстот, Албанците беа наведени како „Шиптари“. Иако јас не мислам дека тоа е нешто страшно, имаше некои реакции после кои ете - станаа Албанци.
Исто така, насловот на постот од „Груевски - м.... м......“, по консултација со моите адвокати :) го променив во „Груевски, за сè си крив“.
Ме убедија дека нема потреба да се изложувам на некаков ризик (не дека некој ова го чита, но...).

Читајте повеќе

Уште еден роденден!

Овој ми е помил од сопствениот. Денес, син ми Петар наполни 15 години.
Се сеќавам како, пред 15 години (нели), на овој ден, ја однесов мојата драга Ана во клиниката во Чаир да се породи. Чекавме, јас, брат ми и татко ми, до 11 часот вечерта (беше топла ноќ, мајска), додека да не известат дека животот неповратно ми се променил - сум станал татко на здраво машко дете.
Деновиве, Петар е умен млад мал човек, сеуште по малку зелен, но одличен ученик, добар клавирист, добар кошаркар, и - веројатно на татко му - поминува по неколку часа дневно на компјутер. Знае сѐ за сѐ (пак на татко му, претпоставувам), го нервираме одвреме-навреме (негови зборови), но е одговорен и - сеуште - нѐ слуша кога му зборуваме за угорнините и надолнините во животот. Ана и јас уживаме кога сме со него и се радуваме што израснува во паметен дечко.

„Леп на оца, паметан на тату“ - што би рекол мојот стар другар од војска, црногорецот Вук, викан Вучко. (Ако е црногорец, мора да се вика Вук).
Сосема во согласност со неговиот карактер, Петар денес инсистираше да ни испече скара - вкусно, пилешки стек, ќебапи и колбаси. Нормално - повторно сосема во согласност со неговиот карактер - ние купивме сѐ. Малку си е скржав, си ги чува парите, хехе.
Еве, сега во градината му се дојдени на гости неговите пријатели, јадат торта, има Кока-Кола и други грицки. Добро се забавуваат, колку што можам да заклучам. Со Ана само ѕиркаме низ прозор, не сакаме да го вознемируваме пред пријателите.
Знам, ќе дојде потоа и ќе ми предложи „да утепаме еден филм“ и ќе изгледаме некоја епизода на „Стар Трек“ или „X Files“ - неговите омилени серии. Крушата не паѓа далеку од дрвото, ова се и моите омилени.

Читајте повеќе